Khi nào cần kiểm tra, đánh giá an ninh mạng đối với hệ thống thông tin?

Thời điểm kiểm tra, đánh giá an ninh mạng phụ thuộc vào loại hệ thống thông tin, cấp độ, mức độ rủi ro và trường hợp phát sinh. Nghị định số 331/2026/NĐ-CP áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến việc xây dựng, thiết lập, quản lý, vận hành, nâng cấp hoặc mở rộng hệ thống thông tin tại Việt Nam phục vụ hoạt động của cơ quan, tổ chức nhà nước hoặc cung cấp dịch vụ trực tuyến cho người dân, doanh nghiệp. Điều 2 của Nghị định khuyến khích tổ chức, cá nhân khác áp dụng để bảo vệ hệ thống thông tin.

1. Khi nào thực hiện?

  • Đánh giá điều kiện an ninh mạng. Khi áp dụng biện pháp này, thực hiện trước khi vận hành, khi có thay đổi lớn về chức năng, quy mô, công nghệ hoặc mức độ rủi ro, hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Với cấp độ 1, 2 và cấp độ 3, 4 ngoài danh mục hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia, chủ quản lựa chọn áp dụng theo nhu cầu và khả năng thực tế (điểm c khoản 2 và các khoản 3–5 Điều 10 Luật An ninh mạng, điểm b khoản 3 Điều 28 Nghị định 331). Hệ thống thuộc danh mục phải áp dụng biện pháp này.
  • Yêu cầu trước khi vận hành. Hệ thống được đầu tư xây dựng mới, mở rộng hoặc nâng cấp phải triển khai đầy đủ phương án bảo đảm an ninh mạng đã được phê duyệt và đáp ứng yêu cầu tại Điều 29, Điều 30 trước khi đưa vào vận hành, khai thác (khoản 6 Điều 30 Nghị định 331). Hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia còn phải được cơ quan có thẩm quyền đánh giá, chứng nhận đủ điều kiện an ninh mạng trước khi vận hành, sử dụng (khoản 2 và khoản 5 Điều 6 Nghị định số 333/2026/NĐ-CP).
  • Trong quá trình vận hành. Khi áp dụng biện pháp kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả, thực hiện định kỳ theo cấp độ và mức độ rủi ro, thường xuyên thông qua giám sát, đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ mất an ninh mạng, và theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền (điểm a khoản 5 Điều 28 Nghị định 331). Biện pháp này bắt buộc với cấp độ 3, 4 ngoài danh mục và hệ thống thuộc danh mục, theo khoản 4 và khoản 5 Điều 10 Luật An ninh mạng.
  • Hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. Chủ quản kiểm tra trước khi vận hành, khai thác đối với hệ thống được thiết lập, mở rộng hoặc nâng cấp. Chủ quản còn phải tự kiểm tra khi đưa phương tiện điện tử hoặc dịch vụ an ninh mạng vào sử dụng và khi thay đổi hiện trạng làm ảnh hưởng đến yêu cầu bảo đảm an ninh mạng. Hằng năm, chủ quản tự kiểm tra, đánh giá điều kiện an ninh mạng và thông báo kết quả kiểm tra bằng văn bản cho lực lượng chuyên trách có thẩm quyền trước ngày 01/10. Chủ quản phối hợp với lực lượng chuyên trách kiểm tra đột xuất khi xảy ra sự cố hoặc hành vi xâm phạm an ninh mạng, khi có yêu cầu quản lý nhà nước hoặc khi hết thời hạn khắc phục điểm yếu, lỗ hổng bảo mật theo yêu cầu hoặc khuyến cáo của lực lượng chuyên trách (điểm b, điểm đ khoản 1 Điều 11 Luật An ninh mạng và các khoản 2, 5, 6 Điều 8 Nghị định 333).

Đối với hệ thống ngoài danh mục, lực lượng chuyên trách thuộc Bộ Công an kiểm tra khi có hành vi quy định tại khoản 12–15 Điều 2 Luật An ninh mạng hoặc khi chủ quản đề nghị (Điều 12 của Luật). Đối với hệ thống thông tin quân sự thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và hệ thống thông tin cơ yếu thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ, cơ quan tương ứng chủ trì kiểm tra hoặc có ý kiến thống nhất bằng văn bản (khoản 3 và khoản 4 Điều 26 Nghị định 331).

2. Kiểm tra, đánh giá nội dung gì?

  • Tuân thủ theo cấp độ. Kiểm tra trách nhiệm của các đơn vị, hồ sơ đề xuất cấp độ và việc triển khai phương án đã phê duyệt (khoản 1 Điều 27 Nghị định 331).
  • Hiệu quả bảo vệ. Đối chiếu quy chế, quy trình, thiết kế, cấu hình thực tế và biện pháp tăng cường bảo mật với phương án đã phê duyệt (khoản 2 Điều 27).
  • Đánh giá kỹ thuật. Rà quét mã độc, lỗ hổng, điểm yếu, kiểm thử xâm nhập, đánh giá an toàn mã nguồn phần mềm nội bộ và lập kế hoạch xử lý các nội dung chưa đạt (khoản 3 Điều 27).

Chủ quản tổ chức kiểm tra, đánh giá và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực, đầy đủ, chính xác của kết quả. Khi tự đánh giá nội bộ, bộ phận hoặc đơn vị đánh giá phải độc lập với đơn vị trực tiếp vận hành và tuân thủ biểu mẫu, tiêu chí, phương pháp đánh giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Theo điểm c khoản 2 Điều 31 Nghị định 331, việc kiểm tra, đánh giá do tổ chức chuyên môn được cấp phép, tổ chức sự nghiệp nhà nước có chức năng, nhiệm vụ phù hợp hoặc tổ chức chuyên môn được chỉ định thực hiện đối với hệ thống cấp độ 5 hoặc hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia. Quy định này còn áp dụng khi xảy ra sự cố an ninh mạng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ cao ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, khi có thay đổi lớn về chức năng, phạm vi, kiến trúc hoặc công nghệ, khi có dấu hiệu tự đánh giá thiếu trung thực, đầy đủ hoặc chính xác, khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc khi chủ quản tổ chức thực hiện. Hệ thống thông tin quân sự từ cấp độ 3 trở lên thực hiện theo khoản 4 Điều 31.

3. Tần suất kỹ thuật theo cấp độ

Điều 29 và Điều 30 Nghị định 331 dẫn chiếu TCVN 14423:2026. Bảng dưới đây trình bày chu kỳ tối thiểu của từng hoạt động kỹ thuật theo tiêu chuẩn.

Cấp độRà quét, rà soát lỗ hổng tối thiểuKiểm thử xâm nhập
1–2Rà quét 01 lần/năm (điểm b các mục 3.7.2.1 và 4.7.2.1).TCVN không quy định chu kỳ kiểm thử xâm nhập định kỳ chung.
3Rà quét 01 lần/06 tháng (điểm b mục 5.7.2.1).Thiết lập, duy trì chương trình kiểm thử và xác định tần suất trong chương trình (mục 5.18.2.1).
4Rà soát tổng thể 01 lần/06 tháng và rà soát tài sản quan trọng 01 lần/quý (điểm a mục 6.7.2.1). Rà soát, cập nhật quy trình và rà quét 01 lần/06 tháng (điểm b).Tối thiểu 01 lần/năm cho từng phạm vi bên ngoài và bên trong (mục 6.18.2.2 và 6.18.2.5).
5Rà soát tổng thể 01 lần/quý và rà soát tài sản quan trọng 01 lần/tháng (điểm a mục 7.7.2.1). Rà soát, cập nhật quy trình và rà quét 01 lần/quý (điểm b).Tối thiểu 01 lần/06 tháng cho từng phạm vi bên ngoài và bên trong (mục 7.18.2.2 và 7.18.2.5).

Ở cả năm cấp độ, việc rà soát, cập nhật quy trình và rà quét lỗ hổng cũng được thực hiện khi có thay đổi trong tổ chức ảnh hưởng đến quy trình (điểm b các mục 3.7.2.1 đến 7.7.2.1 tương ứng theo cấp độ). Phạm vi kiểm thử bên ngoài gồm ứng dụng, dịch vụ công khai trên Internet. Phạm vi bên trong gồm tài nguyên nội bộ. Hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia áp dụng yêu cầu kỹ thuật tương đương cấp độ 5 theo Mục 1 của tiêu chuẩn.

4. Quy định chuyển tiếp

Hệ thống thông tin đã được xác định cấp độ theo Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 tiếp tục giữ cấp độ đã xác định. Trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày 01/07/2026, hệ thống phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn và biện pháp bảo vệ an ninh mạng tương ứng với cấp độ theo Luật An ninh mạng (khoản 1 Điều 45).

Đối với hệ thống thông tin đang đầu tư, xây dựng trước ngày 01/07/2026, thời hạn hoàn thành thẩm định, phê duyệt cấp độ theo Nghị định 85/2016/NĐ-CP là 06 tháng kể từ ngày 01/07/2026. Thời hạn đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn và biện pháp bảo vệ tương ứng với cấp độ theo Nghị định 331 là 12 tháng kể từ cùng ngày (khoản 1 Điều 39 Nghị định 331).

Căn cứ áp dụng

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân, không đại diện cho cơ quan hoặc tổ chức nào.

If you found this helpful, you can buy me a coffee and keep me going. Thank you!
https://buymeacoffee.com/vohongnhuy1996
Võ Hồng Như Ý – 20/11/2026

Leave a Reply